فصل ۵:حق السعی، مزد و مزایا

فصل ۵: حق السعی، مزد و مزایا


پرسش: با عنایت به این که با اعمال بخشنامه حداقل مزد اعلامی شورای عالی کار، دانش اموزان و دانشچویانی که در ایام تعطیلات تابستانی به طور موقت در کارگاههای اشتغال می یابند علیرغم برقراری رابطه کارگری و کارفرمایی موضوع مواد۲و۳ قانون کار و شمول قانون کار بر روابط طرفین، از دریافت حداقل مزد اعلامی شورای عالی کار و بن کارگری محروم خواهند شد و در قانون کار و ایین نامه اجرایی ان نیز موارد استثنا و معافیت برای این قبیل کارگران پیش بینی نشده است لذا چگونگی رسیدگی مراجع حل اختلاف موضوع قفصل نهم قانون کار به پرونده های شکایتی این قبیل دانش اموزان و دانشجویان که در ایا تعطیلات تابستانی در کارگاهها اشتغال به کار می یابند مورد سئوال می باشدد. در ضمن ایا شورای عالی کار برابر قانون مجوز استثنا این قبیل کارگران از دریافت حداقل مزد اعلامی را دارد یا خیر؟

پاسخ: برابر قسمت اخیر ماده ۱۶۷ قانون کار، وظیفه شواری عالی کار انجام کلیه تکالیفی است که به موجب این قانون و سایر قوانین مربوط به ان واگذار شده است توضیح این که شورای مزبور مرجع تعیین حئاقل های مزدی و سطوح افزایش دستمزدها و حدود شمول ان برای کارگران مشمول قانون کار است در عین حال رسیدگی به اعتراض و شکایت از تصمیمات و مصوبات شورایعالی کار در صلاحیت دیوان عدالت اداری قرارداد.


پرسش : در چه مواردی کارفرما اجازه کسر از حقوق کارگر را دارد؟

 پاسخ : طبق ماده ۴۵ قانون کار کارفرما فقط در موارد زیر می تواند از مزد کارگر برداشت نماید.

  • قانون صراحتا اجازه داده باشد مانند بیمه و مالیات
  • بابت مساعده
  • اقساط وامهایی که کارفرما به کارگر پرداخت کرده باشد طبق ضوابط داخلی شرکت و توافقات انجام شده
  • چنانچه مبلغی به اشتباه اضافه تر به کارگر پرداخت شده باشد
  • اجاره خانه سازمانی که با توافق کارگر بوده باشد
  • وجوهی که جهت خرید اقلام ضروری از طرف کارگر از شرکت تعاونی همان کارگاه خریداری شده باشد.

پرسش : پایه سنوات چیست؟

پاسخ : پایه سنواتی را نباید با حق سنوات اشتباه گرفت. پایه سنواتی توسط شورای عالی کار برای هر سال مصوب می شود و معمولاً برای جبران حداقل دستمزد است. پایه سنواتی در حقیقت بخشی از حقوق پایه است که به حداقل دستمزد اضافه شده و به کارگران حداقل بگیر، به صورت ماهیانه یا هر چند ماه یکبار یا در پایان سال پرداخت می گردد. پرداخت پایه سنواتی فقط شامل کارگران حداقل بگیری می شود که یک سال یا بیشتر در کارگاه سابقه کار داشته باشند. در پرداخت پایه سنوات تفاوتی بین نوع قرارداد (موقت یا دائمی) وجود ندارد. پایه سنوات برای کارگاه هایی است که طرح طبقه بندی مشاغل دارند و پایه سنوات به حداقل حقوق آنها اضافه خواهد شد.


 پرسش : آیا حق سنوات شامل کارگرانی که قرارداد دائم با کارفرما دارند نیز می شود؟  

 پاسخ : بله. طبق ماده سی و یک قانون کار چنانچه خاتمه قرارداد کار به لحاظ ازکارافتادگی کلی و یا بازنشستگی کارگر باشد، کارفرما باید بر اساس آخرین مزد کارگر به نسبت هر سال سابقه خدمت حقوقی به میزان ۳۰روز مزد به وی پرداخت نماید. این وجه علاوه بر مستمری ازکارافتادگی و یا بازنشستگی کارگر است که توسط سازمان تامین اجتماعی پرداخت می شود. پس کارگرانی که قرارداد دائمی دارند نیز به نوعی مزایای پایان کار را دریافت خواهند کرد ولی به صورت یک جا و به نرخ روز و به ازای هر سال سابقه معادل سی روز حقوق پایه.


 پرسش : ما به التفاوت مزد ناشی از اجرای طرح طبقه بندی مشاغل  چیست؟

پاسخ : تفاوت مزد ثابت روزانه پرداختی کارگر قبل از اجرای طرح طبقه بندی مشاغل  با مزد مبنای روزانه تعیین شده در طرح طبقه بندی مشاغل را ما به التفاوت مزد ناشی ازاجرای طرح می گویند.


پرسش: آیا مزایائی که بر حسب نوع و شرایط شغل به شاغل آن پرداخت می شود قابل قطع می باشد؟

 پاسخ : مبالغی که در رابطه با شرایط خاص یک شغل به شاغل آن پرداخت می شود مادامی که شرایط مورد نظر تغییری نیافته است می بایست کمافی‌السابق و به میزان مورد توافق و یا به میزان مقرر در مقررات داخلی کارگاه پرداخت گردد و هر گونه تغییر و کاهش در میزان و یا نحوه پرداخت آن موکول به حصول توافق مجدد بین طرفین خواهد بود. مانند فوق العاده سرپرستی و یا سختی کار که با تغییر شغل و یا شرایط آن قابل قطع بوده و جزء حقوق مکتسبه کارگران محسوب نمی گردد اعم از اینکه در “لیست حقوق” و “حکم” و یا اسناد مالی و یا کارگزینی ذکر شده و یا نشده باشد و در این زمینه در صورت بروز اختلاف بین کارگر و کارفرما، حکم مراجع حل اختلاف قاطع می باشد.


پرسش : آیا قرارداد کار ساعتی در زمره قراردادهای کار موضوع ماده ۷ قانون کار محسوب می گردد یا خیر؟

پاسخ : قرارداد کار ساعتی با عنایت به تبصره یک ماده ۳۵ و بند الف ماده ۳۷ قانون کار از جمله قراردادهای موضوع ماده ۷ این قانون می باشد و کارگرانی که به این ترتیب کار می کنند باید به نسبت ساعات کار حداقل های قانونی در مورد آنان رعایت گردد. ضوابط و مزایای مربوط به مزد ساعتی، کارمزد ساعتی و کارمزد در آیین نامه مربوط به تبصره ۲ ماده ۳۵ قانون کار آمده است. بطور کلی کارگرانی که طبق قرارداد کار ساعتی به کار اشتغال دارند به نسبت ساعت کار از کلیه حقوق و مزایای قانون کار برخوردار می شوند .


پرسش : از ابتدای سال ۹۲ کلیه کارکنان دارای قرارداد کار دایم و موقت مشمول قانون کار که دارای یک سال سابقه کار شده و یا یک سال از دریافت اخرین پایه سنواتی آنان گذشته باشد، اعم از اینکه حق سنوات یا مزایای پایان کار خود را تصفیه حساب کرده باشند یا خیر، مشمول دریافت پایه سنوات خواهند بود؟

پاسخ : از ابتدای سال ۹۲ کلیه کارکنان دارای قرارداد کار دایم و موقت مشمول قانون کار که دارای یک سال سابقه کار شده و یا یک سال از دریافت اخرین پایه سنواتی آنان گذشته باشد، اعم از اینکه حق سنوات یا مزایای پایان کار خود را تصفیه کرده باشند یا خیر، مشمول دریافت پایه سنوات خواهند بود.

بنابراین به تمام کارگرانی که از دو شرط فوق الذکر برخوردار باشند یعنی یک سال سابقه کار داشته باشند و یا یک سال از دریافت اخرین پایه سنواتی آنان گذشته باشد و در همان کارگاه مشغول به کار باشند پایه سنوات تعلق خواهد گرفت و پیمانکار جدید مکلف است صرفنظر از تصفیه حساب کارگران با پیمانکار قبلی، نسبت به پرداخت پایه سنوات به آنان اقدام کند.


پرسش : چه اقلامی از پرداختهای کارگاه در محاسبه عیدی و پاداش کارگران منظور می گردد؟

پاسخ : آنچه که مبنای محاسبه و پرداخت عیدی و پاداش پایان سال کارگران مشمول قانون کار قرار می گیرد مزد و فوق العاده هایی است که کارگر به مناسبت اشتغال در شغل مربوط دریافت می دارد. به عبارت دیگر مزایایی که افراد به نوعی در ارتباط با شغل دریافت می کنند از اجزاء مزد محسوب می گردد. به این معنی فوق العاده شغل، سختی کار و هر آنچه را که به تبع شغل به کارگر داده می شود جزء مزد منظور و الزاماً باید در محاسبه عیدی و پاداش لحاظ گردد. بدیهی است صرفاً مزایای رفاهی و انگیزه ای از قبیل کمک عائله مندی و کمک هزینه های مسکن، خواروبار و بن و نیز پاداش افزایش تولید جزء مزد به حساب نیامده و در پرداخت عیدی و پاداش نیز لحاظ نخواهد شد.


پرسش : تفاوت بین حق سنوات و پایه سنوات چیست؟

پاسخ : حق سنوات به عنوان مزایای پایان کار به آن دسته از کارگرانی داده می‌شود که یک سال سابقه کاری دارند و یا میتوان اخر قرارداد یا زمان بازنشستگی پرداخت شود. اما پایه سنوات برای کارگاه‌هایی است که طرح طبقه بندی مشاغل دارند و پایه سنوات به حداقل حقوق آنها اضافه می‌شود و روی مزد ماهیانه تأثیر دارد. یعنی اگر سال گذشته کارگری ۷۱۲ هزار تومان حقوق دریافت می‌کرد، کارفرما بایستی ۳۰ هزار تومان ماهیانه به عنوان پایه سنوات به حقوق کارگر می افزود و در مجموع ۷۴۲ هزار تومان دریافتی نیروی کار می‌شد.


پرسش: چند سال است که در یک کارگاه کار می کنم و هر سال نیز پایه سنوات گرفته ام. اما پایه سنوات هایم در سایر پرداختی هایم محاسبه نمی شود. آیا پایه سنوات باید با حقوق پایه جمع شود و آیا به پایه سنوات هم افزایش درصدی سالانه تعلق می گیرد؟

پاسخ : بله. با توجه به اینکه مبالغ پایه سنواتی مدت کارکرد جز مزد ثابت یا مزد مبنا محسوب می شود اولا در محاسبه مطالبات با ماخذ حقوق پایه قرار می گیرد (مانند اضافه کاری، نوبت کاری و …) ثانیا به دلیل اینکه درصد افزایش سالانه مصوب شورایعالی کار طبق بخشنامه شورایعالی کار باید روی مزد ثابت یا مزد مبنا اعمال شود، بنابراین پایه های سنواتی سال های قبل نیز مشمول افزایشات قرار می گیرد.


پرسش: اگر فردی حق سنوات خود را تسویه کرده باشد و دوباره در همان کارگاه مشغول بکار شود مشمول پایه سنوات می شود یا خیر؟

پاسخ : بله. مطابق مصوبه شورایعالی کار کلیه کارکنان دارای قرارداد دائم و موقت مشمول قانون کار که دارای یک سال سابقه کار باشند و یا یک سال از دریافت آخرین پایه سنوات آنها در همان کارگاه گذشته باشد اعم از اینکه حق سنوات یا مزایای پایان کار خود را تصفیه کرده باشند یا خیر مشمول پایه سنوات هستند.