فصل ۲: شرایط اختصاصی بیمه بیکاری

فصل دوم: شرایط اختصاصی بیمه بیکاری با توجه به نوع قراردادکار


ایا نوع فعالیت کارگاه اعم از دائمی-غیردائمی و فصلی در دریافت مقرری بیمه بیکاری تاثیر گذار است؟

بله، در خصوص کارگران دائمی چنانچه اخراج گردند، به استناد بند الف ماده۶ قانون بیمه بیکاری با دارا بودن شش ماه سابقه پرداخت حق بیمه و احراز شرایط مندرج در قانون مشمول دریافت مقرری خواهند بود. لیکن کارگران دارای قرارداد غیر دائمی و موقت با دارا بودن یکسال سابقه پرداخت حق بیمه، بیکاری همزمان با اتمام قرارداد و احراز سایر شرایط مندرج در قانون مشمول دریافت مقرری بیمه بیکاری خواهند شد. کارگران فصلی و پروژه ای نیز چنانچه در اثنای فصل کار یا پروژه اخراج شوند با دارا بودن سایر شرایط،مشمول دریافت مقرری می گردند.


با توجه به بند۱تفاهم نامه منظور از واژه پایان قرارداد، قرارداد پیمانکاری م یباشد و یا قرارداد کار کارگر؟

«منظور از واژه قرارداد» در قسمت پایاینی بند«۱» تفاهم نامه مشترک شماره ۱۱۸۷۳۹ مورخ ۱/۱۲/۸۴ در ارتباط با کارگران شاغل در کارهای با «ماهیت غیر دائم» می باشد. قابل ذکر است با توجه به عدم استفاده از واژه دیگر، مفهوم دیگر«قرارداد» در هر مورد(پایان قرارداد کاگر و کارفرما و پایان قرارداد پیمانکار) دلالت دارد. با توجه به روح حمایتی قانون بیمه بیکاری، بکارگیری ان در بررسی شمول یا عدم شمولیت متقاضیان منوط به ممانعت از تضییع  حقوق افراد می باشد. همچنین در خصوص کارگران قرارداد موقت شاغل در کارهای با ماهیت دائم با پیمانکاران، در صورتی که اتمام پیمان همزمان با پایان قرارداد باشد در صورت دارار بودن سایر شرایط مندرج در قانون بیمه بیکاری منعی برای برقراری بیمه بیکاری وجود نخواهد داشت.


در صورتی که پس از پایان قرارداد، کارفرما حاضر به تمدید قرارداد با کارگر باشد ولی کارگر اماده به کار نباشد وضعیت بیمه بیکاری به چه صورت می باشد؟

برقراری بیمه بیکاری برای این قبیل کارگران مغایر ماده«۲» قانون بیمه بیکاری می باشد، لذا در چینین مواقعی بیکاری مصداق ارادی خواهد یافت و متقاضی فوق مشمول بیمه بیکاری نمی گردند.


کارگران دارای قرارداد کار شفاهی شاغل در کارهای با ماهیت دائم چنانچه کمتر از یکسال سابقه کار در اخرین کارگاه داشته باشند و اخراج گردند ایا مشمول دریافت مقرری بیمه بیکاری می گردند؟

موضوع علت اخراج و رسیدگی به ان، ابتدا می بایست در مراجع حل اختلاف مورد رسیدگی قرارگیرد چنانچه به هر دلیل بازگشت به کار مقدور نباشد و از طرفی اخراج نیز غیر ارادی تشخیص داده شود در این صورت برابر بند«الف» ماده ۶ قانون بیمه بیکاری با رعایت سایر شرایط مندرج د راین قانون می توانند از مزایای بیمه بیکاری بهره مند شوند.


اگر کارگری که دارای قرارداد کار دائم باشد اخراج و بیکار گردد ایا مشمول برقراری مقرری بیمه بیکاری می باشد؟

برخورداری مزایای بیمه بیکاری این قبیل متقاضیان مشروط به احراز بیکاری غیر ارادی از سوی مراجع حل اختلاف قانون کار می باشد. بدیهی است در صورت غیر ارادی بودن بیکاری فرد و با درا بودن سایر شرایط مندرج در قانون از بیمه بیکاری بهره مند خواهد شد.


ایا برای کارگران فاقد قرارداد کتبی، داشتن یکسال سابقه پرداخت حق بیمه در اخرین کارگاه الزامی است؟

خیر، این قبیل کارگران با اخذ رای از مراجع مبنی بر موجه و غیر ارادی بودن بیکاری می تواند طبق بند الف ماده ۶ قانون بیمه بیکاری با حداقل ۶ ماه سابقه پرداخت حق بیمه از مقرری بیمه بیکاری بهره مند گردند.


اگر کارگری با قرارداد موقت در اثناء قرارداد اخراج گردد و با کارفرمای خود سازش و تسویه حساب نماید ایا مشمول برقراری مقرری بیمه بیکاری می باشد؟

خیر،از انجایی که برابر ماده ۲۵ قانون کار( هر گاه قرارداد کار برای مدت موقت و یا برای انجام کار مععین منعقد شده باشد هیچ یک از طرفین به تنهایی حق فسخ ان را ندارد)هیچکدام از طرفین قرارداد کار موقت(کارگر و کارفرما) به تنهایی حق فسخ قرارداد را ندارد، حسب دستور العمل شماره ۱۹۴۲۲ مورخ ۲۲/۴/۷۳ موضوع وحدت رویه اجرایی بیمه بیکاری، مشمول برقراری مقرری بیمه بیکاری نمی باشند.


اگر کارگری بعد از برقراری مقرری بیمه بیکاری بنا به درخواست کارفرما، به محل کار بازنگردد، ایا مشمول ادامه مقرری بیمه بیکاری می باشد؟

در چنین شرایطی با توجه به قطع رابطه کاری فی ما بین طرفین و عدم استجابت مقرری بگیر نسبت به خواسته کارفرما، پس از برقراری مقرری بیمه بیکاری فرد مشمول بوده و ادامه پرداخت مقرری منعی ندارد. در واقع کارفرما نمی تواند صرفا به تقاضای شخصی خود در خواست بازگشت به کارگر را داشته باشد، لذا لازم است تقاضای بازگشت به کار کاگر توسط کارفرما به ادارات تعاون، کار و رفاه اجتماعی ارائه گردد و ادارات مربوطه می بایست با برسی جمیع جهات در خصوص اشتغال مجدد تصمیم گیری نمایند تا از سوء استفاده های احتمالی جلوگیری بعمل اید.


چنانچه کارگری قبل از اتمام قرارداد اخراج شود از بدواخراج تقاضای بیمه بیکاری نماید و از طرفی هیات تشخیص نیز برای کارگر مذکور اقدام به صدور مزایای قانونی تا پایان قرارداد را نماید. با توجه به اینکه کارگر قبل از پایان قرارداد درخواست بیمه بیکاری نموده است و سپس قطع رابطه کاری اتفاق افتاده، ایا می بایست مجددا تقاضای بیمه بیکاری را مطح نماید یا خیر؟ اگر مهلت ۳۰ روز پایان پذیرد وضعیت به چه صورت میباشد؟

این قبیل کارگران ابتدا باید در مراجع حل اختلاف نسب به بازگشت بکار طرح دعوی نمیاند چنانچه رای مراجع حل اختلاف مبنی به قطع رابطه کاری باشد در این صورت می توانند از تاریخ ابلاغ رای طی ۳۰ روز به واحد بیمه بیکاری جهت طرح درخواست مقرری بیمه بیکاری مراجعه نمایند.


کارگری در شرکت یا کارگاهی با ماهیت کار دائم و مستمر و دارای سابقه کار بیش از چند سال مشغول به فعالیت می باشد کارفرما بنا به دلایلی، چند ماه(و یا چند روز) حق بیمه وی را پرداخت نمی نماید در این صورت چه باید کرد؟

به استناد ماده ۱۴۸ قانون کار، کارفرما مکلف است حق بیمه کارگران مربوطه را به تامین اجتماعی پرداخت نماید در غیر این صورت، کارگر می تواند در مراجع حل اختلاف قانون کار بابت پرداخت حق بیمه و اجرای(ماده ۱۴۸ قانون کار) طرح دعوی نماید و چنانچه باز هم کارفرما از پرداخت امتناع ورزد موضوع از طریق مراجع قانونی بالاتر(دیوان عدالت اداری) توسط کارگر قابل پیگیری خواهد بود. در هر حال عدم ارسال لیست بیمه توسط کارفرما، رافع مسئولیت سازمان تامین اجتماعی در قبال بیمه شده نبوده، لذا با احراز سابقه اشتغال ،عدم برقراری بیمه بیکاری و جاهت قانونی ندارد.


برابر تفاهم نامه مشترک ۱۱۸۷۳۹ مورخ ۱/۱۲/۸۴ داشتن حداقل یک سال سابقه در اخرین کارگاه الزمی است، لیکن در برخی موارد این موضوع در مورد کلیه کارگران دائم و اثنای قرارداد یکسان تلقی می گردد، در این خصوص چگونه باید تصمیم گیری کرد؟

داشتن حداقل یکسال سابقه در اخرین کارگاه طبق تفاهم نامه مشترک صرفا مربوط به کارگرانی است که قرارداد موقت ایشان پایان یافته است و تسری ان به کارگران دائمی و یا اخراج در اثنای قرارداد مغایرت قانونی دارد، بدیهی است در خصوص این قبیل کارگران بر اساس ماده «۶» قانون بیمه بیکاری عمل خواهد شد.


اگر قرارداد کار گارگر در حین مرخصی زایمان یا مرخصی استعلاجی تمام شود ودر این مدت قرارداد پیمانکار به اتمام رسیده باشد موضوع شمول بیمه بیکاری به کارگر مذکور چگونه خواهد بود؟ درصورتی که مشمول بیمه بیکاری قرار گیرد تتاریخ بیکاری جهت استفاده از مزایای بیمه بیکاری دقییقا چه موقع است؟

چنانچه ماهیت شغل از نوع دائم و مستمر باشد و قرارداد کارگر قبل از پایان مرخصی استعلاجی یا مرخصی زایمان به اتمام رسیده باشد کارگر موظف است پس از پایان دوره استعلاجی جهت اشتغال به محل کار مراجعه و چنانچه کارفرما از پذیرش امتناع ورزد کارگر ابتدا می بایست درخواست خود را مبنی بر بازگشت به کار و سایر مطالبات به مراجع حل اختلاف قانون کار ارائه نماید و همزمان درخواست بیمه بیکاری را نیز تکمیل و ثبت نمایند. در صورت صدور رای مبتنی بر قطع رابطه کاری، کارگر می بایست پس از اخذ رای نهایی برای تشکیلپرونده و طرح کمیته دو نفره درخواست بیمه بیکاری خود را که از قبیل ثبت نموده پیگیری نمایند.


با توجه به مفاد بند ۲ دستور العمل شماره ۱۹۴۲۲ مورخ ۲۲/۷/۱۳۷۳«در موارد مربوط به سازش بین کارگر و کارفرما، چنانچه طرفین راسا مبادرت به سازش نمایند از شمول بیمه بیکاری خارج و در صورتیکه سازش در مراجع حل اختلاف قانون کار صورت پذیرد، کارگر پس از اخراج ناشی از پایان قرارداد مبادرت به تسویه حساب با کارفرما نماید و سپس مراجعه به اداره کار محل محل نموده و تقاضای بیمه بیکاری را ارائه می کند ایا مشمول دستور فوق می گردد؟

از انجا که ارائه برگه عدم نیاز به همراه اخرین قرارداد یکی از شرایط بهره مندی از مزایای بیمه بیکاری بدون میل اراده محرز گردد، لذا کارگرانی که به واسطه اتمام قرارداد مجبور به تسویه حساب می گردند مشمول مقرری بیمه بیکاری می باشند.


وضعیت بیمه بیکاری کارگران فصلی به چه صورت می باشد؟

به استناد بند«۱» مصوبه ۷۰۰۳۷/۲۱۱۶۶ مورخ ۲۴/۱۲/۷۸ هیات وزیران«کارگران فصلی در صورتی که در اثنای فصل کار بیکار شوند مشمول استفاده از مقرری بیمه بیکاری خواهند بود».


ان دسته از کارگرانی که بدون قرارداد کتبی مشغول بکارند و بعد از یک سال اخراج می شوند،ایا کمیته دو نفره باید تصمیم بگیرد یا مراجع حل اختلاف؟

این قبیل کارگران ایندا می بایست درخواست خود را مبنی بر بازگشت به کار سایر مطالبات به مراجع حل اختلاف قانون کار ارائه نماند و همزمان درخواست بیمه بیکاری را نیز تکمیل و ثبت نمایند. در صورت صدور رای مبتنی بر قعطع رابطه کاری، کارگر پس از اخذ رای نهایی برای تشکیل پرونده و طرح در کمیته دو نفره درخواست بیمه بیکاری خود را که از قبیل ثبت نموده اند پیگیری نماید.


ایا کارگران دائم و یا موقت که طبق صورتجلسات شورای سازش، بیکاری انها غیر ارادی تشخیص داده می شود می توانند از بیمه بیکاری استفاده نمایند؟

به استناد دادنامه شماره ۱۷۴ مورخ ۱۳/۳/۹۲ هیات عمومی دیوان عدالت اداری صورتجلسات شورای سازش ملاک قانونی و به عنوان اولین مرحله رسیدگی به اختلافات کارگر و کارفرما بر شمرده نشده و ابطال گردید. از طرفی استناد بند «۲» دستور العمل وحدت رویه شماره ۱۹۴۲۲ مورخ ۲۲/۴/۱۳۷۳ در موراد مربوط سازش بین کارگر و کارفرما چنانچه راسا مبادرت به سازش نمایند از شمول بیمه بیکاری خارج و در صورتی که سازش در مراجع حل اختلاف قانون کار صورت پذیرد، مشمول دریافت مقرری بیمه بیکاری می باشند.


ایا کارگران دائم و یا موقت که طبق صورتجلسات شورای سازش، بیکاری انها غیر ارادی تشخیص داده می شود می توانند از بیمه بیکاری استفاده نمایند؟

ببه استناد دادنامه شماره ۱۷۴ مورخ ۱۳/۳/۹۲ هیات عمومی دیوان عدالت اداری صورتجلسات شورای سازش ملاک قانونی به عنوان اولین مرحجله رسیدگی به اختلافات کارگر و کارفرما بر شمرده نشده و ابطال گردید. از طرفی استنادد بند«۲» دستورالعمل رویه شماره ۱۹۴۲۲ مورخ ۲۲/۴/۱۳۷۳ در موارد مربوط به سازش بین کارگر و کافرما چنانچه راسا مبادرت به سازش نمایند از شمول بیمه بیکاری خارج و در صورتی که سازش در مراجع حل اختلاف قانون کار صورت پذیرد، مشمول دریافت مقرری بیمه بیکاری می باشند.


در صورتی که کارگاه هایی با ماهیت کار دائمی تعطیل گردد ایا کمیته می تواند با اعلام کتبی کارفرما بدون طرح در هیات تشخیص و حل اختلاف در خصوص بیمه بیکاری کارگران اظهار نظر نماید؟

با توجه به اینکه عمدتا متقاضیان مورد نظر درخواست ها و مطالبات قانونی دیگری غیر از بیمه بیکاری دارند، بنابراین برای ایجاد وحدت رویه و صیانت نیروی کار ترجیحا موضوع می بایست توسط مراجع حل اختلاف مورد بررسی قرار گیرد.


چنانجه عدم تمدید قرارداد از سوی کارگر باشد ایا متقاضی مشمول استفاده از بیمه بیکاری می گردد؟

به استناد ماده «۲» قانون بیمه بیکاری موضوع از مصادیق ارادی تلقی گردیده و این قبیل افراد نمی توانند از مزایای قانون بیمه بیکاری بهره مند گردد.


در صورتی که کارگر در اثنای قرارداد مدت معین اخراج شود ایا مشمول بیمه بیکاری می گردد؟

به استناد بند«۲» مصوبه شماره ۷۰۰۳۷/۲۱۱۶۶ مورخ ۲۴/۱۲/۱۳۷۸ کارگران دارای قرارداد مدت معین در صورتی که در اثنای مدت قرارداد بیکار شوند مشمول استفاده از مقرری بیمه بیکاری خواهند بود.


مجموع سابقه حق بیمه پرداختی کارگری که بصورت قراردادی در یک کارگاه کار می کند بیش از یکسال است ولی در سال اخر کارکرد در برخی از ماه ها ۳۰ روز کامل بیمه واریز نشده است. در صورتی که اخراج وی بدلیل اتمام قراداد باشد ایا مشمول بیمه بیکاری می شود یا خیر؟

با توجه به ماده ۱۴۸ قانون کار و رای صادره از سوی مراجع حل اختلاف مبنی بر احراز اشتغال و رابطه کارگری و کارفرمایی و به استناد ماده ۳۶ قانون تامین اجتماعی این قبیل افراد می توانند از مزایای بیمه بیکاری بهره مند گردند.


چنانچه کارگر پس از بیکای همزمان با اتمام قراردادکار با ماهیت دائم در محل کارگاه با کارفرما تسویه حساب کامل نماید مشمول بهره مندی از مزایای بیمه بیکاری می باشد؟

در صورت عدم تمدید قرارداد از سوی کارفرما اعلام کتبی عدم نیاز،این قبیل افراد می توانند از مزایای قانون بیمه بیکاری بهره مند شوند.


کارگری که فاقد قرارداد مدت معین می باشد و در مراجع  حل اختلاف و درخواست بازگشت بکار داشته باشد، اما به دلیل توسیه حساب با کارفرما، بازگشت بکار منتفی گردد، لکن در متن دادنامه به اخراج موجه و غیر ارادی اشاره می شود. ایا مشمول بیمه بیکاری هست یا خیر؟

از انجایی که الویت اول برای کارگر می بایست اشتغال بکار باشد نه استفاده از بیمه بیکاری، بنابراین کسانی که فاقد قرارداد هستند باید قبل از انجام تسویه حساب ابتدا در مراجع حل اختلاف قانون کار خواهان بازگشت بکار باشند. تسویه حساب مستقیم با کارفرما موجب می گردد تا بیکاری جنبه ارادی پیدا کرده و از شمول بیمه بیکاری خارج گردد.


زمانی که کارفرما زودتر از موعد در قرارداد کار مکتوب نسبت به اخراج کارگر اقدام می نمایند و موضوع در مراجع حل اختلاف در حال رسیدگی می باشد ایا کارگر اخراج شده از مزایای بیمه بیکاری می تواننند استفاده نماید؟

از انجایی که از مهلت قرارداد کار باقی مانده است کارفرما ملزم به بازگشت بکار کارگر تا پایان قرارداد ضمن پرداخت حق السعی و پرداخت بیمه ایام بلاتکلیفی کارگر می باشد لیکن کارگر پس از اتمام قرارداد می تواند از مزایای بیمه بیکاری در صورت داشتن شرایط قانون بیمه بیکاری استفاده نماید.


کارگرانی که قبل از اتمام قراداد بیکار می شوند و در مراجع خواستار بازگشت بکار هستند از طرفی در زمان رسیدگی در مراجع حل اختلاف مدت قراردادایشان منقضی گردیده بنبابراین بازگشت بکار امکان پذیر نیست. تکلیف بیمه بیکاری برای برقراری و یا عدم ان چیست؟ چنانچه مشمول بیمه بیکرای باشند از چه تاریخی(از زمان بیکاری یا اتمام قرارداد) مقرری پرداخت می گردد؟

چنانچه رای عدم بازگشت به کار توسط مراجع صادر شود به استناد بند«ج» ماده ۷ قانون بیمه بیکاری، مقرری بیمه بیکاری انان از روز اول بیمه بیکاری قابل پرداخت است.


کارگران دارای قرارداد کار شفاهی شاغل در کارگاه های دائم چنانجه کمتر از یک سال سابقه کار در اخرین کارگاه داشته باشند و اخراج گردند ایا مشمول دریافت مقرری بیمه بیکاری می گردند؟

موضوع علت اخراج و رسیدگی به ان ابتدا می بایست در مراجع حل اختلاف مورد رسیدگی قرارگیرد چنانچه به هر دلیل بازگشت به کار مقدور نباشد و از طرفی اخراج نیز غیر ارادی تشخیص داده شود در این صورت بر اساس بند«الف» ماده ۶ قانون بیمه بیکاری با رعایت سایر شرایط مندرج در این قانون می توانند از مزایای بیمه بیکاری بهره مند شوند.


کارگری به دلالیل مختلف برای ادامه همکاری شرایطی تعیین می نماید(مثلا افزایش دستمزد و…) اما کافرما حاضر به پذیرش ان شرایط نیست. همکاری طرفین تا اتمام قرارداد ادامه می یابد و پس از ان تمدید نمی گردد. ایا مشمول بیمه بیکاری هست یا خیر؟

کارگر در چارچوب قانون کار می تواند مدعی افزایش دستمزد و سایر و مزایای قانونی باشد اگر کارفرما قرارداد را به دلیل فوق الاشاره( چارچوب قانون) تمدید ننماید و عدم نیاز کارگر را اعلام نماید،موضوع از مصادیق غیر ارادی تلقی شده، لذا چنانچه کارفرما از اعلان مکتوب عدم نیاز خودداری نماید، موضوع از طریق مراجع حل اختلاف قابل بررسی می باشد و این قبیل متقاضیان با توجه به رای صادره می توانند از مزایای بیمه بیکاری بهره مند گردند.


تفاهم نامه مشترک شماره ۱۱۸۷۳۹ مورخ ۱/۱۲/۸۴ داشتن حداقل یک سال سابقه بیمه را در اخرین کارگاه الزامی دانسته ولی نمایندگان شبعات تامین اجتماعی اصرار بر لحاظ اخرین سال کارکرد در کارگاه دارند. بطور مثال اگر متقاضی ۱۰ سال در کارگاه سابقه کار داشته باشد. و یک سال اخر ۱۶ روز مرخصی بدون حقوق داشته و خلاء بیمه ای ایجاد شده سات، چرا ملاک یک اسال اخر بوده و موافقت با برقراری بیمه بیکاری صورت نمی گیرد؟

همانگونه که در تفاهم نامه مشترک اشاره شده است در سوال امده، حداقل سابقه بیمه کارگر جهت دریافت مقرری بیمه بیکاری، کارکرد یک ساله وی در اخرین کارگاه می باشد.


بر اساس دستور العمل مشترک وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان تامین اجتماعی به شماره ۱۰۴۲۸/۱۰۰۰ مورخ ۳۰/۱/۷۹ در بند ۵ اعلام گردیده که کارگران فصلی در صورتیکه در اثنای فصل اخراج گردند، چنانچه بیکاری انان غیرارادی  تشخیص داده شود، مشمول بیمه بیکاری خواهند بود. در حالیکه بر اسا بند الو تفاهم نامه سال ۸۴ حداقل سابقه کار بایستی یک سال در اخرین محل کار باشد که این دو با یکدیگر در تعارض می باشد، نحو اعمال مقررات به چه روشی خواهد بود؟

این دو موضوع نه تنها در تعارض با هم نبوده، بلکه موضوعات مطروحه در هر دو( دستور العمل و تفاهم نامه) اشاره شده است که کارگرانی که در اثنای قرارداد یا فصل کار بیکار می شوند می توانند از مقرری بیمه بیکاری بهره مند گردند. تفاهم نامه شماره ۱۱۸۷۳۹ مورخ ۱/۱۲/۸۴ در خصوص کارگران قراردادی است که در پایان قرارداد اخراج می شوند و کارگران فصلی نیز مطابق دستور العمل مورد اشاره در سوال از مزایای مقرر در قانون بیمه بیکاری منتفع می شوند.


چنانچه زن و شوهری از یکدیگر طلاق بگیرند تکلیف پرداخت مقری بیمه بیکاری با توجه به وجود فرزندان تحت تکفل به چه صورت خواهد بود؟

هر کدام از طرفین که حظانت فرزند را از مراجع قضایی داشته باشند با ارائه مستندات مربوطه و به استناد ماده ۱۴ ایین نامه اجرایی قانون بیمه بیکاری متکفل محسوب می شوند و مقرری بیمه بیکاری به ایشان پرداخت می گردد.


کارگرانی که فاقد موقت هستند و تسویه حساب نیز نکرده و صرفا متقاضی بازگشت بکار هستند اما مراجع حل اختلاف کار نسبت به بازگشت بکار انان به هر دلیل رای صادره نمی کنند و از طرفی در متن دادنامه به اخراج موجه و غیر ارادی بدون محاسبه مطالبات و سنوات اقدام می نمایند. در این حالت تکلیف بیمه بیکاری برای برقررای و یا عم ان چیست؟

این قبیل کارگران با رعایت سایر شرایط مندرج در قانون می توانند از مزایای بیمه بیکاری بهره مند گرند.


چنانچه متقاضی قبل از اتمام قرارداد از استراحت پزشکی استفاده نماید و پس از مرخصی استعلاجی با توجه به اتمام قرارداد، کارفرما از پذیرش مجدد وی خودداری نماید ایا بیمه بیکاری تعلق می گیرد یا خیر؟

برای پاسخ به این سوال لازم است به بررسی دو وضعیت پرداخته شود:

الف- چنانچه پایان مرخصی استعلاجی همزمان با پایان قرارداد کار باشد و کارگر پس از مراجعه به مجل کار، کارفرما از پذیرش وی امتناع ورزد و عدم نیاز وی را اعلام نماید، کاگر می تواند با احراز شرایط قانونی از مزایای بیمه بیکاری منتفع گردد.

ب- چنانچه پایان مرخصی استعلاجی بع از اتمام قراداد صورت پذیرد و کارگر پس از پایان دوره استعلاجی جهت اشتغال به محل کار مراجعه و کارفرما به دلیل پایان قرارداد از پذیرش وی امتناع ورزد در این صورت کارگر می تواند اقدام به طرح دعوی در مراجع حل اختلاف قانون کار نموده و نسبت به وضعیت اشتغال خود پیگیری نماید هم چنین در ارتباط با بیمه بیکاری نیز با توجه به رای صادره، موضوع قابل رسیدگی خواهد بود.


چنانچه کارگر پس از بیکاری همزمان با اتمام قرارداد کار با ماهیت مستمر در محل کارگاه با کرفرما تسویه حساب نماید مشمول بهره مندی از مزایای بیمه بیکاری می باشد؟

مطابق بند «۲» دستور العمل وحدت رویه به شماره ۱۹۴۲۲ مورخ ۲۲/۴/۷۳، چنانچه کارگر و کارفرما راسا مبادرت به سازش نمایند از شمول بیمه بیکاری خارج شوند، لیکن در ارتباط با کارگران دراری قرارداد مدت موقت چنانچه پس از پایان قرارداد، کارفرما قرارداد وی را تمدید ننمایند و با اعلام کتبی عدم نیاز وی، در این صورت تسویه حساب کارگر مانعی برخورداری از مزایای بیمه بیکاری نخواهد بود.


کارگری پس از چندین سال کار متوالی دچار بیماری و یا کاهش توانایی جسمانی گردیده است. کارفرما به همین دلیل وی را اخراج می نماید. ایا واجد دریافت بیمه بیکاری هست یا خیر؟

اگر قرارداد کار دائمی باشد باید مراجع حل اختلاف در خصوص این افراد رای صادره نمایند و چنانچه مشمول از کارافتادگی کلی شوند به استناد تبصره ماده «۱» قانون بیمه بیکاری از شمول این قانون خارج می ابشند، لیکن در صوتریکه کاهش توانایی جسمانی منجر به از کارافتادگی جزئی و یا مشمول از کارافتادگی نگردد در صورت اماده به کار بودن می تواند از مزایای مقرری بیمه بیکاری برابر مقررات بهره مند گردد.


زنان کارگر که با احتساب استراحت پزشکی(دوران بارداری)، سابقه بیمه انان در اخرین کارگاه یک سال می شود و پس از اتمام استراحت به دلیل جایگزین نمودن فرد دیگری از سوی کارفرما اخراج ی شوند. ایا مشمول بیمه بیکاری هستند یا خیر؟

این قبیل کارگران باید به محل کار مراجعه نمایند چنانچه کارفرما از پذیرش انان امتناع ورزد در این صورت می توانند موضوع را در مراجع حل اختلاف قانون کار مورد پیگیری قرار دهند.


چنانچه همزمان با بیکاری کارگر و اتمام قرارداد مدت موقت، کارفرما مایل به انعقاد قرارداد مجدد با کرگری باشد و متقاضی از بازگشت بکار خودداری نماید، ایا بیمه بیکاری شامل حال وی می گردد؟

خیر، زیرا در ان صورت بیکاری کارگر از مصادیق بیکاری ارادی تلقی شده و مشمول برخورداری از مقرری بیمه بیکرای نمی گردد.


زنان کارگری که دارای قرارداد موقتا می باشند بعد از مرخصی زایمان به محل کار مراجعه می کند و کارفمرا از پذیرش وی خودداری می کند ایا مشمول برقراری مقرری بیمه بیکاری می باشد؟

در صورتی که فاقد قرارداد و یا در اثنای قرارداد باشد می تواند با طرح دعوی موضوع را از طریق مراجع حل اختلاف قانون کار مورد پیگیری قرار دهد و پس از اخذ رای، برقراری مقرری بیمه بیکاری وی توسط کمیته های مربوطه قابل رسیدگی می باشد.


ایا کارگری که بعد از اتمام قرارداد موقت مدتی در همان کارگاه مشغول به کار بوده و اخراج گردد. مشمول برقراری بیمه بیکاری می باشد؟

این قبیل افراد با طرح دعوی در مراجع حل اختلاف قانون کار و صدور رای می توانند موضوع بیمه بیکاری خود را مورد پیگیری قرار دهند.


ملاک تحت پوشش قرار گرفتن کارگران دارای قرارداد موقت شاغل در کارهایی با ماهیت دائم چیست؟

کلیه کارگران دارای قرارداد مدت موقت که ماهیت کار انها مستمر بوده،چنانچه قرارداد انان به پایان رسیده باشد و به واسطه اتمام قرارداد اخراج گردند با دارا بودن یک سال سابقه پرداخت حق بیمه در اخرین کارگاه مشمول مقررات بیمه بیکاری می گردند.


چنانچه کارگران دائمی فاقد قرارداد می باشند با هماهنگی با کارفرما و بعضا با صرف نظر از بعضی از مزایای قانونی خود بصورت صوری مبادرت به انعقاد قراداد موقت نموده تا از مزایای بیمه بیکاری بهره مند شوند در این خصوص تکلیف بیمه بیکاری انها چگونه خواهد بود؟

چنانچه کارگر با کافرما در خصوص قراردادهای منعقده تبانی نمایند و قرارداد جنبه صوری داشته باشد مشمول مقررات بیمه بیکاری نمی گردد، لیکن استناد ماده ۱۹ائین نامه اجرایی قانون بیمه بیکاری در مواردی که بیمه شده بیکار تحت هر عنوان به نا حق مبالغی را از صندوق بیمه بکاری دریافت نموده باشد، ملزم به پرداخت وجوه دریافتی مذکور خواهد بود.


کارگران شاغل در کارهایی با ماهیت غیر دائم در چه صورتی می توانند از بیمه بیکاری استفاده نمایند؟

با توجه به صراحت بند یک تفاهم نامه ۱۳۸۴ که اذعان می دارد، در کارهایی با ماهیت غیر دائم چنانچه فرد اتمام قرارداد و یا اتمام بخشی از کار، اتمام پروژه بیکار گردد، مشمول بیمه بیکاری نخواهد بود و درغیر این صورت مشمول دریافت مقرری خواهد بود.


وضعیت بیمه بیکاری کارگران فصلی و یا پروژه ای چگونه است؟

به استناد مصوبه شماره ۷۰۰۳۷/۲۱۱۶۶ مورخ ۲۴/۱۲/۷۸ هیات وزیران و بند «۵» دستور العمل مشترک ۱۰۴۲۸/۱۰۰۰ مورخ ۳۰/۱/۷۹ وزارت کار و امور اجتماعی و سازمان تامین اجتماعی، کارگران فصلی در صورتیکه صرفا در اثنای فصل کار اخراج گردند و بیکاری انها غیر ارادی تشخیص داده شود مشمول دریافت مقرری بیمه بیکاری خواهند بود. لیکن برابر بند ۱ تفاهم نامه مشترک شماره ۱۱۸۷۳۹ مورخ ۱/۱۲/۸۴ کارگان شاغل در کارهایی با ماهیت غیر دائم(نظیر پروژه هاف فعالیتهای عمرانی و نظایر ان) که در پایان کار،که در پایان کار،قرارداد و یا اتمام بخشی از کار بعنوان عدم نیاز بیکار می گردند مشمل بیمه بیکاری نخواهند بود.


تشخیص اخراج دراثنای و پایان کار کارگران با ماهیت غیردائم چه نحو خواهد بود؟

تشخیص غیر ارادی در اثنای قرارداد کار بر عهده مراجع حل اختلفا قانون کار خواهد بود که با ارائه دادخواست از سوی متقاضی به مراجع مربوطه ممکن می باشد، لیکن در صورت اتمام قرارداد کار به استناد بند «۱» تفاهم نامه مشترک شماره ۱۱۸۷۳۹ مورخ ۱/۱۲/۸۴ متقاضی مشمول مقررات بیمه بیکاری نخواهد بود.


ایا کارگران شاغل در کارهای با ماهیت غیر دائم در صورت تعدیل نیرو مشمول مقررات بیمه بیکاری خواهند شد؟

چنانچه تعدیل نیرو توسط کارفرما ناشی از اتمام بخشی از کار و عدم نیاز صورت گیرد طبق بند یک تفاهم نامه مشمول نخواهند بود ولیکن چنانچه بیکاری کارگر ناشی از اتمام کار، قراداد کار و یا اتمام بخشی از پروژه نباشد و کارفرما به دلایل متعدد( کمبود منابع مالی، عدم تمایل به همکاری با کارگرو…) قادر به ادامه فعالیت نباشد، بیکاری غیر ارادی تلقی شده و متقاضی مشمول مقررات بیمه بیکاری می باشد.


در خصوص شرکتهایی که با موسسات مختلف قراردادهای پیمانکاری متعدد دارند و کارگر در پیمانهای مذکور اشتغال داشته لیکن در اخرین پیمان به علت اتمام قرارداد یا پیمان اخراج گردد،ایا مشمول مقررات بیمه بیکاری می شود؟

در کارهای با ماهیت دائم، چنانچه انجام کار از طریق پیمانکاران مختلف صورت پذیرد، در صورتی که فرد در اخرین کارگاه حداقل یک سال سابقه کار داشته باشد، جابه جایی پیمانکاران مانع از برخورداری بیمه بیکاری نخواهد بود.


در صورتی که کارگری در اثنای پروژه اخراج شود و کارفرما پروژه را ناتمام اعلام نماید ولی شرکت در حال تعدیل نیرو و کاهش حجم کاری باشد و کارگر نیز قرارداد کتبی با کارفرما نداشته باشد، در چنین مواردی ایا کمیته های دو نفره اختیار دارد صرفا براساس نامه کارفرما مبنی بر کاهش حجم کار با بیمه بیکاری کارگر موافقت نماید؟

در این گونه موارد لازم است تصمیمات کمیته های دو نفره بر اساس مستندات و مدارک مثبته اتخاذ گردد، لذا تصمیم گیری صرفا بر اساس اظهارات کارفرما یا کارگر نخواهد بود و این اظهارات به تنهایی نمی تواند ملاک عمل قرار گیرد. بازرسی از محل کارگاه و گزارش بازرسی کار نیز در تایید کاهش حجم کار و تعدیل نیرو بخشی از ملاک عمل و تصمیم گیری کمیته های دو نفره می باشد.


کارگران شاغل در کارهایی با ماهیت غیر دائم نظیر پروژه ها و فعالیت های عمرانی که در پایان کار و یا اتمام بخشی از ان به دلیل عدم نیاز، بیکار می شوند ایا مشمول دریافت مقرری بیمه بیکاری می گردند؟

به استناد بند«۱»تفاهم نامه مشترک ۱۱۸۷۳۹ مورخ ۱/۱۲/۸۴ کارگران شاغل در کارهایی با ماهیت غیر دائم(نظیر پروژه ها،فعالیتهای عمرانی و نظایر ان) که درپایان کار،قرارداد و یا اتمام بخشی از کار به عنوان عدم نیاز بیکار می گردند مشمول بیمه بیکاری نخواهند شد.


در چه صورت کارگران شاغل در کارهایی با ماهیت غیر دائم نظیر پروژه ها و فعالیت های عمرانی مشمول مقرری بیمه بیکاری می گردند؟

چنانچه کارگر شاغل در کارها با ماهیت غیر دائم در اثنای پروژه یا کار معین از کار منفک شود به استناد بند«۱» تفاهم نامه مشترک(مشروط بر این که اتمام قرارداد،به دلیل اتمام بخشی از کار و اتمام پروژه نباشد) مشمول مقررات بیمه بیکاری خواهد گردید.


ان دسته از کارگران شاغل در کارهایی با ماهیت غیر دائم نظیر پروژه ها و فعالیت های عمرانی با چه شرایطی می توانند از مزایای بیمه بیکاری بهره مند گردند؟

الف- در صورتی که اتمام پروژه نباشند.

ب- در صورتی که اتمام قرارداد نباشند.

ج- در صورتی که اتمام بخشی از کار نیز نباشند.


کارگران شاغل در کارهایی با ماهیت غیر دائم نظیر پروژه ها و فعالی های عمرانی داشتن حداقل چه سابقه بیمه ای الزامی است؟

برابر ماده ۶ قانون بیمه بیکاری دارابودن حداقل ۶ ماه سابقه کار برای دریافت مقرری الزامی است، لیکن به استناد بند«۱» تفاهم نامه مشترک ۱۱۸۷۳۹ مورخ ۱/۱۲/۸۴ در کارهایی با ماهیت غیر دائم، داشتن حداقل یک سال سابقه در اخرین کارگاه ملاک عمل خواهد بود.

لازم به توضیح است در ارتباط با افرادی که در اثنای قرارداد یا کار معین به صورت غیر ارادی بیکار می شوند، سابقه کمتر از یکسال با ارائه دادخواست در مراجع حل اختلاف قانون کار و صدور رای مبنی بر تایید قطع رابطه کاری، مشمول مقررات بیمه بیکاری می باشند.


ایا کارگران شاغل در کارهای با ماهیت غیر دائم(نظیر پروژه ها و فعالیت های عمرانی) در صورت اتمام قرارداد می توانند مقرری بیمه بیکاری دریافت نمایند؟

به استناد ذیل بند«۱» تفاهم نامه مشترک ۱۱۸۷۳۹ مورخ ۱/۱۲/۸۴ در صورت اتمام قرارداد مشمول بیمه بیکاری نخواهند بود.


عملیات اجرایی پروژه ای به دلایل مختلف از جمله عوامل غیر مترقبه، عدم تخصیص بودجه و… متوقف می گردد. در این حالت کارگران نه حالت اشتغال داند نه حالت اخراج، ایا می توانند از مقرری بیمه بیکاری استفاده نمایند؟

لازمه بهره مندی از بیمه بیکاری قطع رابطه کاری از سوی کارفرما می باشد، بنابراین اگر قطع رابطه کار ناشی از کمبود منابع مالی پروژه و نظایر این باشد، بیمه شده بیکار ملزم است مراتب بیکاری را به واحد های تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام و در صورت پذیرش قطع رابطه کاری از سوی مراجه برخورداری از مقرری بلامانع می باشد.


کارگری که در کارهایی با ماهیت غیر دائمی(پروژه ها) مشغول به کار می باشد و به دلیل اتمام بخشی از کار و عدم نیاز از سوی کارفرما اخراج می گردد ایا مشمول برقراری بیمه بیکاری می باشد؟

اگر اجرای ان بخش از پروژه که کارگر برای انجام ان استخدام شده است به اتمام برسد و این اتمام کار بر اتمام قرارداد همزمان باشد کارگر مشمول بیمه بیکاری نمی گردد.


ایا افرادی که در دفاتر مرکزی کارهای پروژه ای مشغول بکار هستند و چندین سال سابقه پرداخت حق بیمه در انجا را داشته باشند مشمول بیمه بیکاری قرار می گیرند یا خیر؟

چنانچه کارگرانی در دفاتر مرکزی پروژه اشتغال بکرا داشته باشند ماهیت کار انان دائمی تلقی شده و می توانند از مزایای بیمه بیکاری بهره مند گردند.


کارگرانی که در دفاتر مرکزی اشتغال به کار داشته ولی کارفرما لیست بیمه انها را از محل اجرای پروژه و به همراه لیست کارگران پروژه ای از استان یا شهرستان دیگری پرداخت می کند، در اینصورت وضعیت بیمه بیکاری انها به چه نحو خواهد بود؟

به استناد ماده ۷ ائین نامه نحو تنظیم صورت مزد و حقوق مصوب ۱۹/۱۲/۱۳۵۴ شورای عالی تامین اجتماعی موضوع ماده ۳۹« کارفرما مکلف است صورت مزد یا حقوق بیمه شدگان را به واحد تامین اجتماعی که کارگاه در حوزه صلاحیت ان واقع است بفرستید و در صورتی که کارفرمایی دارای کارگاه های متعدد باشد، صورت مزد بیمه شدگان مربوط به هر کارگاه را جداگانه تنظیم و به واحد مربوطه ارسال دارد.»


در صورتی که بیکاری کارگران به استناد اراء مراجع حل اختلاف قانون کار و یا مدارک و شواهد موجود ناشی از عدم نیاز، اتمام کار، کاهش حجم کار و یا موارد مشابه باشد و ماهیت کار غیر دائم باشد با نظر رئیس اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی مشمول مقرری بیمه بیکاری خواهند بود یا خیر؟

به استناد بند «۲» دستور العمل اجرایی تفاهم نامه مشترک ۱۱۸۷۳۹ مورخ ۱/۱۲/۸۴، در صورت وجود اختلاف بین نماینده واحد های تعاون، کار و رفاه اجتماعی و تامین اجتماعی، نظر رئیس اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی مربوطه ملاک عمل خواهد بود، لیکن در مورد سوال مطورحه بدیهی است که نظر رئیس اداره می بایست منطبق با قانون، مقررات جاری صورت پذیرد.


کارگرانی که علیرغم داشتن قراداد دائم با کارفرما تسویه حساب می کنند، ایا مشمول مقررات بیمه بیکاری می شوند؟

با توجه به ماهیت کار، این قبیل کارگران می بایست در مراجع حل اختلاف تسویه حساب نمایند، چنانچه در خارج از این مراجع تسویه حساب کنند، مشمول مقررات بیمه بیکاری نمی شوند.


شرکت هایی که دارای مشاغل با ماهیت دائم هستند و بخش از کار خود را به صورت برون سپاری به شرکت های پیمانکار واگذار کرده و با انها قرارداد منعقد می کنند و در پایان با انها قطع رابطه می نمایند، ایا کارگران شاغل در این قبیل فعالیتها مشمول بیمه بیکاری می باشند؟

با توجه به نوع و ماهیت این قبیل کارها، کارگرانی که در این نوع کارگاه ها، قراداد کار انها خاتمه می یابد مشروط بر اینکه در اخرین کارگاه حداقل یکسال سابقه کار داشته باشند، صرفنظر از اینکه با یک یا چند پیمانکار متعدد قراداد کار داشته باشد، منعی جهت برخورداری از مزایای بیمه بیکاری وجود نخواهد داشت.


چرا کارگران پروژه ها علیرغم پرداخت ۳ درصد حق بیمه بیکاری، مشمول دریافت بیمه بیکاری نمی شوند؟

به استناد ماده «۲» قانون بیمه بیکاری از نظر این قانون بیمه شده ای است که بدون میل و اراده بیکار شده و اماده کار باشد، لذا نمی توان قاعده بیکاری خارج از میل و ارده را به این قبیل کارگران تسری داد. از طرفی دیگر پیش بینی قانونگذرا مبنی بر این است که کارگران شاغل در کارهایی با مایت غیر دائم(پروژه و…)ممکن است در اینده کارهایی با ماهیت دائم اشتغال به کار یابند، لذا در صورت پرداخت ۳ درصد حق بیمه بیکاری سوابق انها محفوظ خواهد بود تا در صورت احراز شرایط بتوانند از مزایای بیمه بیکاری بهره مند گردند.


در قراردادهای کار مدت معین چنانچه کارگری در حین قراداد اخراج گردد و سابقه کار وی در اخرین کارگاه زیر یکسال باشد ایا می تواند از مقرری بیمه بیکاری استفاده نمیاد؟

کارگری که در حین قراداد مدت معین اخراج می گردد باید ضمن مراجعه به مراجع حل اختلاف تقاضای بازگشت به کار نماید. چنانچه بیکاری وی غیر ارادی تشخیص داده شود به استناد ماده «۶» قانون بیمه بیکاری می تواند از مزایای این قانون بهره مند گردد.


در مورد کارگران مشمول قانون کار که در دستگاه های دولتی مشغول به کار می باشند و در حین قرارداد مدت معین اخراج می گردند ایا مشمول مقررات بیمه بیکاری می باشند؟

چنانچه کارگران شاغل در دستگاه های دولتی رابطه کارگری و کارفرمایی بین انها حاکم باشد و مشمول قانون کار و تامین اجتماعی بوده و در ۳درصد حق بیمه بیکاری انها به صندوق تامین اجتماعی پرداخت شده باشد، رسیدگی به اختلافات کارگری و کارفرمایی انها در صلاحیت مراجع حل اختلاف قانون کار بوده و پس از صدور رای نهایی تصمیم  گیری در خصوص بیمه بیکاری، توسط کمیته های تشخیص بیکاری صورت می گیرد.


در خصوص شرکتهایی که پیمانهای مختلف دارند و کارگر در پیمانهای مذکور اشتغال داشته لیکن در اخرین پیمان کارگر به علت اتمام پیمان و تعطیلی کارگاه اخراج گردد ایا ماهیت کار دائم یا غیر دائم تلقی می شود؟

ماهیت کار دائم تلقی شده و مشمول دریافتی مقرری بیمه بیکاری خواهد بود.


 منبع: کتاب مجموعه پرسش و پاسخ بیمه بیکاری – اداره کل حمایت از مشاغل و بیمه بیکاری وزارت کار