فصل۴: سوالات مشترک و متفرقه

فصل۴: سوالات مشترک و متفرقه


تشکل در مناطق آزاد تجاری و صنعتی

با توجه به قوانین خاص مناطق آزاد تجاری و صنعتی و خارج شدن کارگاه های این مناطق از شمول قانون کار؛ تشکیل، تجدید انتخابات و همچنین نظارت بر تشکل های موجود و فعال در این مناطق به چه نحوی خواهد بود؟

کارگاه ها و شاغلین در مناطق آزاد تجاری و صنعتی تابع «مقررات اشتغال نیروی انسانی، بیمه و تامین اجتماعی در مناطق آزاد تجاری و صنعتی جمهوری اسلامی  مصوب ۱۹/۲/۷۳ شورای عالی مناطق آزاد تجاری و صنعتی» بوده و در مقررات مزبور تشکیل تشکل های کارگری و کارفرمایی پیش بینی نگردیده است .


تشکل حائز اکثریت

با توجه به تبصره(۱) ماده(۵) آئین نامه انتخاب اعضای هیأت های حل اختلاف مصوب ۲/۹/۸۷ وزیر کار و امور اجتماعی و اشاره به تشکل حائز اکثریت در این تبصره، تشکل حائز اکثریت چگونه شناخته می‌شود؟

با عنایت به آئین نامه انتخابات اعضای هیات های حل اختلاف، تشکل حایز اکثریت، تشکلی است که بیشترین تعداد کارگران را نمایندگی نماید .


در خصوص اعضای کمیته تصمیم گیری و نظارت استانی دستور العمل طرح اصلاح ساختار اقتصادی منظور یک نفر نماینده کارگران معرفی شده از سوی تشکل کارگری مجاز استان، نماینده معرفی شده از سوی کانون هماهنگی شوراهای اسلامی کار استان می باشد و یا نماینده معرفی شده از سوی تشکل کارگری در سطح کارگاه؟ در صورت معرفی از سوی کانون اگر در آن زمان کانون وجود نداشته باشد تکلیف چیست؟

تشکل کارگری مجاز استان برای معرفی نماینده موضوع دستورالعمل طرح اصلاح ساختار اقتصادی نیز مشمول شرایط تشکل حائز اکثریت  می باشد .


نماینده مدیران در مراجع حل اختلاف

برای شرکت در جلسه انتخابات نماینده مدیران در هیئت های حل اختلاف، چه افرادی می توانند به عنوان نماینده تلقی گردند؟

منظور از مدیران منطقه در ماده ۱۶۰ قانون کار و آئین نامه مربوط به انتخاب اعضای هیات های حل اختلاف؛ مدیران، مدیران عامل، مدیران مسئول یا اعضای هیات مدیره به انتخاب هیات مدیره شرکت ها و موسسات خصوصی و دولتی می باشد. بنابراین انتخاب کنندگان باید از بین اشخاص مذکور بوده لیکن انتخاب شوندگان می توانند همه کارفرمایان مشمول قانون کار واحدهای تولیدی، صنعتی، خدماتی و کشاورزیواجد شرایط موضوع ماده(۵) آئین نامه مربوط، مصوب (۲/۹/۸۷) وزیر کار و امور اجتماعی – باشند .


حد نصاب لازم جهت برگزاری جلسه انتخابات نماینده مدیران در هیأت های حل اختلاف چه تعداد است؟

با توجه به تبصره ماده(۶) آئین نامه مزبور(عنوان و تاریخ کامل بیاید)، دعوت از مدیران منطقه می بایست به صورت عام از طریق یکی از روزنامه های کثیرالانتشار و یا به هر طریق ممکن بوده و در این آئین نامه تصریحی درخصوص حدنصاب لازم برای برگزاری جلسه انتخابات به عمل نیامده است .


 شرایط تشکیل تشکل ها

 شرکتی دارای ۱۱۵ نفر پرسنل می باشد که ۱۰۱ نفرآن در کارخانه واقع در استان خوزستان و ۱۴ نفر دیگر در دفتر مرکزی(تهران) شاغل می باشند. از این تعداد ۱۹ نفر به صورت دائم و ۹۶ نفر دارای قرارداد با مدت موقت مشغول به کار می باشند. با توجه به موارد فوق الذکر و با عنایت به ماده(۱۵) قانون تشکیل شورای اسلامی کار، در این کارخانه کدام یک از سه گزینه مطرح شده در تبصره (۴) ماده(۱۳۱) قانون کار امکان تشکیل را دارد؟

با استناد به تبصره(۴) ماده (۱۳۱) قانون کار، کارگران یک واحد می توانند به انتخاب خود یکی از سه نوع تشکل کارگری (شورای اسلامی کار، نماینده کارگران، انجمن صنفی) را تشکیل دهند. ضمناً با توجه به اینکه آن واحد مشمول تشکیل هر سه تشکل فوق می باشد؛ الزام ماده ۱۵ قانون شوراهای اسلامی کار به تشکیل شورا در واحدهای مشمول نیز، به معنی اولویت تشکیل شورا نمی باشد؛ بلکه در این خصوص، درخواست کارگران واحد در انتخاب هریک از سه تشکل، بطور دلخواه  ‌ملاک عمل می باشد.


از دست دادن شرایط اولیه عضویت در تشکلها

بعضاً مشاهده می گردد بعضی از اعضای انجمن های صنفی و یا سایر تشکلهای کارگری و کارفرمایی بعد از بازنشستگی و یا از دست دادن شغل تخصصی خود و یا از دست دادن شخصیت حقوقی شرکت تحت پوشش، مدعی ابقاء در کانون های بالاتر و کمیته های فرعی تشکل خود می باشند، به عنوان مثال اگر عضو شورای اسلامی کار بازنشسته شده یا در دوره جدید رأی نیاورد، آیا کماکان می تواند در کانون بالاتر به فعالیت خود ادامه دهد؟

وضعیت ادامه عضویت در کانون ها و مجامع در صورت فقدان عضویت در تشکل پایین تر به شرح زیر اعلام می گردد:

۱- کانون هماهنگی شوراهای اسلامی کار: براساس استعلام صورت گرفته از معاونت حقوقی و امور مجلس ریاست جمهوری و پاسخ واصله به شماره….. مورخ…… عضویت در کانون شوراها در صورت فقدان عضویت در شورای اسلامی کار ملغی می گردد و با توجه به اینکه براساس مقررات مربوط، اعضای شورا باید شاغل باشند ، بنابراین عدم اشتغال نیز موجب عدم عضویت در شورا و به تبع آن عدم عضویت در کانون می گردد .

۲- کانون انجمن های صنفی : مستنبط از نامه فوق الاشاره با توجه به آنکه وضعیت کانون انجمن های صنفی و کانون شوراها به لحاظ موضوع استعلام یکسان است، همان رویه مذکور در فوق در مورد کانون انجمن های صنفی نیز جاری است .

۳- مجمع نمایندگان کارگران: براساس تبصره(۲) ماده(۵) آئین نامه چگونگی تشکیل، حدود وظایف و اختیارات و نحوه عملکرد مجامع نمایندگان کارگران استانها و عالی مصوب دیماه ۱۳۸۹«در صورتی که اعضای هیات مدیره و بازرسان مجمع استان، سمت نمایندگی کارگران واحد مربوط را از دست بدهند و یا رابطه کاری آنان با کارفرما قطع شود…. عضویت آنها در هیات مدیره و بازرسان مجمع استان خود به خود لغو و  اعضای علی البدل با توجه به تقدم آرا و نوع نمایندگی از حرفه یا صنعت، جایگزین ایشان می شوند».

نتیجه اینکه؛ عضویت در هیات مدیره تمامی کانون ها و یا مجامع در صورت انقضای عضویت در تشکل پایین تر یا عدم اشتغال، منتفی می گردد.


چنانچه اعضای هیأت مدیره تشکل های کارگری و یا کارفرمایی شغل خود رادر طول مدت زمان اعتبار قانونی تشکل از دست بدهند، وضعیت عضویت آنان در تشکل مربوطه چگونه است؟

با استناد به قوانین و مقررات جاری، عضویت در تشکلهای کارگری و کارفرمایی تابعی از اشتغال در کارگاه و یا صنف مربوطه می باشد و اشخاصی که به هر دلیلی شغل خود را از دست داده باشند، نمی توانند در تشکل، اعم از کانون یا انجمن صنفی، نمایندگان کارگران، شوراها و هیات مدیره تشکلهای مذکور ادامه فعالیت دهند و عضویت آنان خود به خود ملغی می گردد .


عدم برگزاری به موقع مجمع عمومی

اگر انتخابات بازرسین در تشکل های کارگری و کارفرمایی به موقع انجام نگیرد و یا علیرغم برگزاری مجمع، مجمع به حد نصاب قانونی نرسد، چه اقداماتی باید انجام داد؟

در صورت عدم انتخاب بازرس در موعد مقرر، لازم است از سوی  اداره کار وامور اجتماعی  تذکر کتبی مطابق مقررات به تشکل مربوطه داده شود؛ اما در صورت اقدام تشکل به برگزاری مجامع و عدم حصول نصاب قانونی، مراحل و موارد مندرج در اساسنامه تشکل ملاک عمل قرار می گیرد .


در صورتی که تشکل ها و کانون ها در فرجه قانونی و یا به درخواست ۳/۱ اعضاء نسبت به برگزاری مجمع عمومی اقدام ننمایند، آیا اداره کار و امور اجتماعی می تواند راساً جهت تشکیل مجمع عمومی اقدام لازم را به عمل آورد؟

 با عنایت به اینکه برگزاری مجامع اعم از عادی و فوق العاده از وظایف و اختیارات هیات مدیره تشکل های صنفی می باشد، ادارات کار حق برگزاری مجامع از سوی انجمن ها را ندارند ولی می توانند با استناد به مقررات موجود مراتب را کتباً از هیات مدیره و بازرس تشکل درخواست و پیگیری نمایند.


مرجع تایید اساسنامه تشکلها

تصویب اساسنامه های شورای اسلامی کار و انجمن های صنفی توسط چه مرجعی از ادارات کل کار و امور اجتماعی صورت می گیرد؟

طرح و تصویب اساسنامه شوراهای اسلامی کار در مجمع عمومی کارکنان واحد صورت می گیرد و اساسنامه انجمن های صنفی و کانون های مربوط بدواً در مجمع عمومی موسس طرح شده و به تصویب می رسد و هرگونه تغییری در مفاد اساسنامه در چارچوب قوانین و مقررات مربوط در مجمع عمومی فوق العاده طرح و تصویب می گردد . شورا و هیات مدیره انجمن های صنفی مکلفند اساسنامه مصوب مجمع را بانضمام سایر مدارک به ادارات کل کار و امور اجتماعی ذیربط تحویل تا پس از بررسی کارشناسی، به امضای مدیرکل و ممهور به مهر اداره کل کار و امور اجتماعی استان گردد .


 منبع:مجموعه پرسش ها و پاسخ ها در زمینه تشکل های کارگری وکارفرمایی- محسن صابری